Oude marechausseekazerne, Eexterveenschekanaal

Een rijksmonument met cellen en een paardenstal, dat nooit is bedacht om in te wonen.

Aan de Semsstraat staat een voormalige marechausseekazerne uit 1908 tot 1910, met de bijbehorende paardenstal. Beide zijn rijksmonument. De kazerne werd gebouwd na een verzoek van de directie van de cooperatieve aardappelmeelfabriek, die wilde dat onrust onder de fabrieksarbeiders snel bedwongen kon worden. Vandaar de cellen achterin, met hun gemetselde tongewelf.

Een gebouw dat daarvoor is ontworpen, laat zich niet zomaar ombouwen tot woningen. Kleine ruimten, dik metselwerk, weinig daglicht op de plekken waar je het wilt, en monumentale onderdelen waar je niet doorheen mag breken. Daar komen de eisen van nu bovenop: isolatie, ventilatie, daglicht en vluchtwegen.

De monumentale onderdelen laten staan en het wonen daaromheen organiseren, omkeerbaar waar het kan.

Het uitgangspunt is dat blijft wat het gebouw bijzonder maakt: de symmetrische voorgevel, het metselwerk, de kap met gebogen pannen en het tongewelf in de cellen. De nieuwe indeling wordt daaromheen gelegd, met de woonvertrekken op de plekken waar het daglicht al binnenkomt en de bergende functies in de ruimten die van zichzelf donker zijn.

De ingrepen die nodig zijn voor comfort worden zo uitgevoerd dat ze afleesbaar en waar mogelijk omkeerbaar blijven. Wie hier over vijftig jaar naar kijkt, moet nog kunnen zien wat kazerne was en wat woning is geworden. Dat is bij een monument geen stijlkwestie maar een voorwaarde voor de vergunning.